Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler Nelerdir?

Türk tarihi oldukça eskiye dayanır. Geniş bir coğrafyaya yayılan Türklerin kullandığı alfabeler de zamana göre değişmiş ve bazı eklemeler yapılmıştır. Her fethedilen yerden alıntılar yapılarak bu güne gelen Türkçemiz, öğrenmesi en zor diller arasında gösterilir. Fakat yazıldığı şekli ile okunduğu için diğer dillere göre pratik yönleri mevcuttur.  Türklerin tarih boyunca kullandığı alfabelerden bazıları şu şekilde sıralanabilir;

  • Göktürk Alfabesi; bu alfabe toplam 38 harften( 4 tanesi sesli diğerleri sessiz) meydana gelmiştir. Hunlar, bazı Türk kavimleri ve Göktürkler tarafından kullanılan bu alfabeye zamanla eklemeler yapılmış ve uzun yıllar Türkler tarafından kullanılmıştır. Orhun bölgesine yerleşen Türkler tarafından kullanıldığı için Orhun alfabesi olarak ta bilinir. İlk olarak Göktürkler ardından Hunlar daha ileriki dönemlerde daha pek çok kavim tarafından kullanılan bu alfabe zamanla değişime uğramış yeni harfler eklenmiştir.
  • Uygur Alfabesi; Göktürk devletinin devamı olan Uygurlar, 4 tanesi sessiz diğerleri sesli olan 18 harften oluşan kendine özgü bir alfabe kullanmıştır. Uygur alfabesini kullanan yazıcılara ya da diğer adı ile kâtiplere; bakşı, serbahşı ve bakşıgeri adı verilmektedir. Sağdan sola yazılan bu alfabede harfler bitişiktir.Türklerin tarih boyunca kullandıkları alfabeler
  • Orhun Alfabesi; Orta Asya’da kullanılan bu alfabe, tarih boyunca Türklerin kullandığı ilk alfabe olarak bilinmektedir. Yenisey anıtlarında kullanılmıştır fakat bu dönemde yaklaşık 100 harften oluşmaktadır. İleriki dönemlerde sadeleştirilerek harf sayısı 38’e düşürülmüştür. Orhon alfabesi ilk olarak M.Ö 200-150 yılları arasında kullanılmaya başlanmış Avrupa’ya göç eden Türk kabileleri tarafından başka kıtalara taşınmıştır. Hatta 16. Yy da Macarlar tarafından kullanıldığı bilinmektedir.
  • Soğd Alfabesi; Bugut Yazıtı vasıtası ile ilde edilen belgeler, Türklerin kısa bir süre Soğd alfabesini kullandığını kanıtlamaktadır. Toplam 22 harften oluşan ve tıpkı Arapça gibi sağdan sola yazılan bu alfabe, tarih boyunca önemli bir yer edinememiş buna rağmen kâğıdın yeni bulunduğu ilk çağlarda oldukça yaygın şekilde kullanılmıştır. İbrani alfabesinin oluşmasına katkısı olduğu bilinmektedir. Soğd alfabesi ile yazılmış günümüze kalan çok fazla eser bulunmaz.
  • İbrani Alfabesi; 22 temel sessiz harften oluşan ve semitik dil gurubuna bağlı olan bu alfabe Türkler tarafından kullanılan alfabeler arasında yer alır. Harfler bir birinden bağımsız yani ayrı yazılmaktadır. Sesli harflerin altına konan işaretler ana harfleri göstermektedir. Kare yazı, el yazısı gibi farklı uygulanış şekilleri mevcuttur. Fenike alfabesi ile benzer yönleri vardır. 10. yy dan kalma Gezer Takvimi gibi İbrani alfabesi ile yazılmış eserler günümüze kadar korunmuştur.
  • Arap Alfabesi; Türklerin İslamiyet’i kabul etmesi ile Arap alfabesinin kullanımı başlamıştır. Karahanlılar, Tolunoğulları, Gazneliler Selçuklular, İhşitler ve Osmanlılar uzun yıllar kullanmıştır. Aslında klasik Arap alfabesi 29 harften meydana gelmesine rağmen, Türkler 31-36 harf olarak kullanmıştır. Bu alfabe ile yazılmış, günümüze kadar kalan oldukça fazla eser bulunmaktadır. İlk bakıştı zor gibi görünen bu alfabe, harfler öğrenildikten sonra kolay şekilde kullanılabilmektedir.
  • Kiril Alfabesi; Rusya’da yaşayan Türklerin kullandığı alfabe, 38 harften oluşur. Bu harflerin 11 tanesi sesli diğerleri ise sessiz harflerdir. Yine bu alfabe de sağdan sola yazılmaktadır. Rus baskısı nedeni ile farklı semboller ile bezenen bu alfabe, diğer alfabelere göre daha zordur. Bu alfabe günümüzde halen Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinin bazılarında kullanılmaktadır.

Latin Alfabesi; günümüzde halen kullanılan bu alfabeyi ilk olarak Azeriler kullanmaya başlamıştır. Cumhuriyetin ilanından sonra 1928 yılından itibaren kullanılmaya başlanan bu alfabe, 8 tanesi sesli diğerleri sessiz harflerden oluşmaktadır. Daha önce kullanılan alfabelere kıyasla öğrenmesi daha kolaydır.

rekalm alanı eklenti ad ınserter

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

  1. Türklerin tarih boyunca kullandıkları alfabeler Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler Nelerdir? için yorumda bulun

    Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler Nelerdir? için henüz bir yorumda bulunulmamış! Hemen üst alanda bulunan formu kullanarak Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Alfabeler Nelerdir? için ilk yorumu yapabilirsin.