İkileme Nedir?

Türkçede pek çok kalıplaşmış söz öbeği kullanılır. Bunları cümle içerisinde ayırt etmek için söz öbeklerinin isimlerini ve ne anlama geldiğini bilmek gerekir. Bu yazımızda sizlere “ikileme nedir” sorusunun yanıtını vereceğiz.

İkileme aynı, anlamları birbirine yakın ya da zıt olan sözcüklerin yan yana kullanılmasıyla oluşur. Burada amaç; anlatımı güçlendirmek ve kendisinden sonra gelen kelimeye vurgu yapmaktır. İkilemeler atasözleri ve deyimler gibi anlatımı daha da güçlendirmektedir. İngilizce, İspanyolca gibi diğer dillerde Türkçedeki kadar fazla ikileme varlığından söz etmek mümkün değildir.

İkilemeler farklı türlerde oluşmaktadır:

  1. Aynı kelimelerin tekrarlanmasıyla oluşan: hızlı hızlı, adım adım, usul usul
  2. Zıt anlamlı kelimelerin tekrarlanmasıyla oluşan: iyi kötü, aşağı yukarı, ileri geri
  3. Her ikisi de anlamsız kelimelerin tekrarlanmasıyla oluşan: ıvır zıvır, eciş bücüş, apar topar, çıtı pıtı
  4. Biri anlamlı, diğeri anlamsız iki kelimenin tekrarlanmasıyla oluşan: çoluk çocuk, cümbür cemaat, yırtık pırtık
  5. Yakın anlamlı kelimelerin tekrarlanmasıyla oluşan: eş dost, doğru düzgün, mal mülk, üst baş
  6. Eş anlamlı kelimelerin tekrarlanmasıyla oluşan: güçlü kuvvetli, gizli saklı, zarar ziyan, ite kaka
  7. Yansıma sözcüklerden oluşan: şırıl şırıl, pat pat, vızır vızır

Cümle içerisinde önemli yere sahip bir kelimenin tekrarlanması ifadeleri tekdüzelikten kurtarmaktadır. Bu sayede cümlede anlatılan hareket ya da durağanlık daha iyi ifade edilmektedir.

İkileme Özellikleri

  • İkilemeyi oluşturan sözcükler genellikle ayrı yazılır. Aralarına nokta, virgül gibi noktalama işaretleri konmaz. Ancak bazıları kullanıma bağlı olarak zaman içerisinde bitişik olarak kullanılmaya başlamıştır. Altüst, hoşbeş, fısfıs, cızbız, yüzgöz bunlardan bazılarıdır. Cümle içerisinde isim, sıfat ve zarf olarak kullanılabilirler. Bu ıvır zıvırı bahçeye götürün cümlesindeki ikileme isimken; önümüzde mavi mi mavi bir deniz uzanıyordu cümlesindeki sıfattır.
  • İkilemelerin bazılarının arasına “mi edatı” getirilir. Böyle yapılmasının amacı anlatımı daha da pekiştirmektir. Bu kullanım konuşma dilinde çok yaygındır. Hoş mu hoş, güzel mi güzel buna örnek verilebilir. İkilemeler çekim ki alabilir. Örneğin; el ele, diz dize, göz göze. İkilemeler yapım eki de alabilir. Örneğin;  günlük güneşlik, güçlü kuvvetli, irili ufaklı.
  • Bazı ikilemeler ikinci kelimeni başına m harfi eklenerek yapılır. Örneğin; defter mefter, kalem malem gibi.  M harfiyle başlayan kelimelerde ise bu şekilde ikileme yapmak zordur.
  • İkilemeyi meydana getiren sözcükler kalıplaşmış olduğundan yerleri değiştirilemez. Çünkü değiştirildiğinde kulağa anlamsız gelecektir. Vereceğimiz örnek cümlelerle bunu daha iyi anlayabilirsiniz: “Tefek ufak bir insandı.” “Subuk abuk laflar ederek bizi rahatsız etti.”

Birçok sınavda ikileme konusundan soru çıkmaktadır. Bu sorularda paragrafta ikileme olup olmadığı ya da ikileme türü sorulabilir. Sınavlardan önce bol soru çözerseniz soruya doğru yanıtlandırabilirsiniz.

Bu yazımızda sizlere “İkileme nedir” sorusunun yanıtını verdik. Cevabını merak ettiğiniz diğer sorularla ilgili içeriklerimize sitemizden ulaşabilirsiniz.

rekalm alanı eklenti ad ınserter

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

  1. İkileme Nedir? için yorumda bulun

    İkileme Nedir? için henüz bir yorumda bulunulmamış! Hemen üst alanda bulunan formu kullanarak İkileme Nedir? için ilk yorumu yapabilirsin.